Një udhërrëfyes joizyrtar
Rreth këtij udhërrëfyesi
Një udhërrëfyes personal e joizyrtar për qytetin e vjetër të Gjakovës — çarshinë, xhamitë, dhe të kaluarën osmane e islame që i formësoi.
Ky është një udhërrëfyes i ngadaltë për Gjakovën, një qytet në perëndim të Kosovës, kultura e vjetër e të cilit ende jeton në çarshinë, xhamitë dhe shtëpitë e gurta të malësisë përreth. Ai ndalet veçanërisht te qyteti i vjetër dhe te trashëgimia osmane e islame që i dha qytetit formën e tij.
Në vend që të ndjekë çdo atraksion, udhërrëfyesi ecën me kujdes: pak vende, të rrëfyera mirë, përballë një fije të vetme historie. Synimi është të të ndihmojë ta lexosh qytetin e vjetër ashtu si e lexonin mjeshtërit e tij — me durim dhe me respekt për atë që duroi.
Pse Gjakova
Një qytet që e ka kujtuar veten
Një qytet i lulëzuar e tërheqës me 2.000 shtëpi, të gjitha prej guri me çati e kopshte … dy xhami të zbukuruara, disa faltore, ca hane me çati plumbi, një banjë të këndshme dhe rreth 300 dyqane si fole bilbilash.
Ato 300 dyqane janë Çarshia e Madhe — tashmë njëqindvjeçare kur udhëtari i numëroi, plot me “një mijë lloje zanatesh.” Brenda një jave të vetme, në vitin 1999, pjesa më e madhe u dogj; u ringrit dyqan pas dyqani, mbi po ato rrugica që ende mund t’i ecësh. Pranë saj qëndronte Biblioteka e Hadumit, raftet e së cilës ruanin një letërsi që pak vizitorë e dinë se ekziston — shqipja e shkruar me shkronja arabe — derisa dorëshkrimet u humbën në po atë zjarr. Gjakova është një qytet që ka qenë i detyruar ta kujtojë veten, me vetëdije, më shumë se një herë — dhe pikërisht kjo bën që ta ecësh të duket si një akt rikthimi.
Kush qëndron pas tij
Udhërrëfyesin e ka përgatitur Yunus Andreasson — një fotograf (andreassonphoto.com), jo historian a autoritet vendor. Ai lindi nga vizita të përsëritura gjatë dhjetë viteve të fundit: shëtitje të gjata nëpër lagjen e vjetër, ngrohtësia e njerëzve që jetojnë aty, dhe ajo që ata patën zemërgjerësinë t’ia mësonin një vizitori kureshtar për të kaluarën e qytetit të tyre.
Pra, lexoje si shënimet e një udhëtari, jo si një rrëfim përfundimtar. Aty ku mundet, mbështetet te burimet e botuara dhe te studiuesit vendorë — por çdo gabim është imi, dhe ndreqjet janë të mirëpritura.
Faqja është në punë e sipër. Vende, fotografi dhe tregime do të vazhdojnë të vijnë.
